НОРАСИДАЛАРНИНГ ХУНИ КАСРИГА ҚОЛГАН ХАЛҚ

Қадим замонларда Жанубий Америкада яшаб ўтган майя халқидан жуда кўп ҳашаматли ибодатхоналар, саройлар ва бошқа ажойиб осори атиқалар қолган. Улар шу кадар мустаҳкам, улуғвор бино этилганки, шу нарсаларнинг барчаси инсон қўли билан яратилганлигига дабдурустдан ақл бовар килмайди. Аммо бунчалик юксак маданиятга эга бўлган халқнинг нима учун йўқ бўлиб кетганлиги сабаби олимларни ҳамон ўйлантириб келмоқда. Бу борада турли фикрлар, тахминлар билдирилмоқда. Бу халқнинг тарих саҳнасидан бутунлай супурилиб кетишига бирор табиий офат сабаб бўлганмикин? Ёки бирор бедаво касаллик туфайли бир лаҳзада қирилиб кетганмикин бу халқ? Хуллас, бу масала муаммолигича қолмокда.

Яқинда телевидение орқали майя халқининг бу муҳташам осори атиқалари яна намойиш этилди. Америкалик олимлар томонидан суратга олинган бу филмда мазкур халқнинг одату удумлари ҳақида ҳам гап борди. Мен фильмни томоша қилар эканман майя халқи бошига келган балонинг асл сабабини топгандек бўлдим. Гап шундаки, қадимги даврда яшаган майялар кўп илоҳларга сиғинишар ва улар орасида Ёмғир худо­сини қудратли илоҳ деб билишар экан. Чунки, катта дарё ва денгизлардан узоқда яшаган бу халқ учун ёмғир ёғишининг аҳамияти катта бўлган. Майялар Ёмғир худосига атаб кўп қурбонликлар килишар, бошқа жонзодлар қаторида одамларни ҳам қурбонлик килиш одати мавжуд экан.

Кўпинча улар тўрт ёшгача бўлган болаларни қурбонлик қилишар, гўё гўдакнинг ноласи илоҳга тезроқ етиб боради ва қабул бўлади деб ҳисоблашаркан. Уларнинг удумларига кўра қурбонлик қилинаётган ёш болаларни катта ибодатхона ёнидаги табаррук сув тўлдирилган кат­та ва чуқур қудуққа ташлашар ва бола ўлими олдидан қанча кўп йиғлаб фарёду нола қилса илоҳга шунча хуш келади ва купроқ ёмғир юборади, деб ўйлашаркан. Мен кўрган фильмда ғаввослар шу қудуққа тушишиб, ёш гўдаклардан қолган айрим суякларни топишди. Бу - кўриш оғир бўлган манзара эди. Мен бу фильмни кўрарканман, майя халқи ўз бидъату хурофотининг қурбони бўлган бу халқ, бечора норасидаларнинг хуни касрига қирилиб кетган бўлса керак, деган хулосага келдим. Тағин бу ёғини яратганнинг ўзи билади...

Манба:Зўр тасвир журнали